Personalia

Początkowo diecezja nosiła tytuł Administracji Apostolskiej Śląska Polskiego. W 1925 została utworzona diecezja katowicka (śląska), która w 1992 została podniesiona do rangi archidiecezji.

Konsekracja katedry Chrystusa Króla w Katowicach

zdjęcie: Archiwum Archidiecezji Katowickiej

2017-11-30

Administracją Apostolską Śląska Polskiego kierował jako administrator ks. August Hlond. Po utworzeniu diecezji katowickiej (śląskiej) został jej pierwszym biskupem. Gdy bp. Hlond został przeniesiony w 1926 roku na stolicę prymasowską w Gnieźnie, biskupem katowickim został pochodzący z diecezji poznańskiej ks. Arkadiusz Lisiecki. Rządził diecezją tylko cztery lata. Po jego śmierci, w 1930 roku, kolejnym rządcą diecezji był bp Stanisław Adamski (również z Poznania). Swój urząd sprawował długo, bo aż 37 lat, z tym jednak, że w 1950 roku, ze względu na stan zdrowia, przydzielono mu koadiutora
w osobie bp. Herberta Bednorza. Kierował on diecezją wpierw jako biskup koadiutor, a po śmierci bp. S. Adamskiego (12 XI 1967) jako katowicki biskup diecezjalny. W 1985 roku przeszedł na emeryturę, zaś piątym biskupem katowickim został ustanowiony ks. Damian Zimoń (od 1992 roku arcybiskup metropolita). 9 października 2011 r. arcybiskupem metropolitą katowickim mianowany został bp Wiktor Skworc. Kanonicznie objął diecezję 26 listopada 2011 r. W pasterskiej posłudze wspierają go bp Marek Szkudło i bp Adam Wodarczyk.

Duchowieństwo powstałej w 1925 roku diecezji rekrutowało się z kleru wrocławskiego, wychowanego i wykształconego w seminariach duchownych we Wrocławiu i Widnawie. Diecezja rozpoczynała swe istnienie, mając do dyspozycji ok. 300 księży. W okresie międzywojennym na jednego duchownego przypadało w diecezji 3385 wiernych. Optymizmem napawał fakt napływu dużej liczby kandydatów do kapłaństwa; w Śląskim Seminarium Duchownym w Krakowie kształciło się w 1935 r. 159 alumnów. W przeddzień wybuchu II wojny światowej diecezja liczyła 489 księży. Prześladowania, które spotkały duchowieństwo, mocno przerzedziły jego szeregi. Pretekstem do prześladowań był udział księży w powstaniach śląskich i plebiscycie, wybitne zasługi dla kultury polskiej w okresie międzywojennym, działalność podziemna w nielegalnym ruchu charytatywnym i zbrojnym ruchu oporu oraz niestosowanie się do zakazów władz okupacyjnych w zakresie duszpasterstwa (konieczność używania wyłącznie języka niemieckiego, gdyż teren Górnego Śląska został włączony do III Rzeszy). W sumie 157 księży zostało dotkniętych różnego rodzaju represjami (45 księży i kleryków poniosło śmierć). Dwóch duchownych zostało ogłoszonych błogosławionymi męczennikami: ks. Emil Szramek i ks. Józef Czempiel. Trwa proces beatyfikacyjny ks. Jana Machy, który zginął, niosąc pomoc charytatywną potrzebującym rodzinom. Również w okresie komunistycznym wielu duchownych spotkały represje w postaci aresztów, więzień i przymusowej banicji. W latach 1952-56 biskup katowicki Stanisław Adamski, biskup koadiutor Herbert Bednorz i biskup pomocniczy Juliusz Bieniek za obronę katechezy w szkole zostali przez władze komunistyczne usunięci z diecezji i przebywali na wygnaniu. W czasie ich nieobecności diecezją administrowali wikariusze kapitulni wybierani pod kontrolą i naciskiem Służby Bezpieczeństwa.

Po II wojnie światowej liczba duchownych systematycznie wzrastała. Do 1980 roku Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne mieściło się w Krakowie. Dzięki decyzji bp. H. Bednorza 3 XI 1980 r. siedziba seminarium została przeniesiona do Katowic, do gmachu wybudowanego przed wojną Gimnazjum św. Jacka. Obecnie alumni studiują wraz ze studentami świeckimi na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Duchowieństwo archidiecezji katowickiej liczy dziś 1070 księży. Kilkudziesięciu z nich pracuje na misjach (Kazachstan, Zambia), wśród Polonii w Anglii i Francji oraz w krajach, w których brakuje miejscowych duszpasterzy (Republika Czeska, Ukraina). W 1997 roku oddano do użytku Dom Księży Emerytów.

Na terenie archidiecezji katowickiej znajduje się wiele domów zakonnych męskich i żeńskich, w tym dom prowincjalny Ojców Franciszkanów, dom generalny Sióstr Boromeuszek oraz domy prowincjalne Sióstr Elżbietanek i Służebniczek NMP. W archidiecezji mają swoją siedzibę dwa klasztory klauzurowe: Siostry Karmelitanki (Katowice) i Siostry Wizytki (Rybnik).

Personalia