Post i modlitwa - środki ubogie i najbardziej skuteczne

List Arcybiskupa Katowickiego do Kapłanów na Wielki Post 2017

Sebastian

2017-03-01

Drogi Bracie!

Wezwanie Jezusa Chrystusa do nawrócenia, skierowane w Wielkim Poście do całego Ludu Bożego, jest w szczególny sposób zwrócone także i do każdego z nas, kapłanów – sług Ewangelii, abyśmy wszystkim dali przykład postu, modlitwy i jałmużny. W związku z tym zwracam się do Księdza w kilku sprawach duszpasterskich i proszę o ich rozważenie, tym bardziej że naszym zadaniem jest ciągle dążyć do doskonałości, jak również wprowadzać uchwały II Synodu Archidiecezji Katowickiej, a więc obowiązujące prawo, w rzeczywistość duszpasterskiej posługi.

1. Nabożeństwa pokutne oraz sakrament pokuty i pojednania

Wszystkim duszpasterzom powinno zależeć, by jak najlepiej sprawować sakrament pokuty i pojednania. II Synod przypomina o dobrym zwyczaju dyżurowania w konfesjonale pół godziny przed każdą Mszą św., a także zachęca, by wychowywać wiernych do korzystania z tego sakramentu przed Eucharystią a nie w jej trakcie (II SAK, 381). W celu kształtowania postawy pokutnej II Synod zalecił udział wiernych w nabożeństwach pokutnych, które podkreślają społeczny charakter grzechu i pojednanie grzesznika ze wspólnotą wierzących (II SAK, 382). Poprzez takie nabożeństwa wierni mogą lepiej przygotować się do sakramentu pokuty i pojednania i głębiej go przeżyć. Wprowadzenie do nowych Obrzędów Pokuty zaleca praktykowanie nabożeństw pokutnych zwłaszcza w Adwencie i Wielkim Poście. Troska duszpasterska o wiernych nakazuje nam dzisiaj służyć w konfesjonale czasem dłużej niż to mamy w zwyczaju. Zachęcam, by choć jeden raz w czasie Wielkiego Tygodnia stworzyć okazję do spowiedzi dla pracujących do późna i przedłużyć dyżur np. do godz. 22:00.

2. Triduum Paschalne. Uwagi ogólne i szczegółowe

„Największe misteria odkupienia ludzkiego Kościół obchodzi co roku od wieczornej Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek aż do Nieszporów Niedzieli Zmartwychwstania. Ten czas (...) nazywa się «Triduum Paschalne», ponieważ wtedy uobecnia się i dokonuje misterium Paschy, to jest przejście Pana z tego świata do Ojca. Sprawując to misterium, Kościół przez znaki liturgiczne i sakramentalne ściśle jednoczy się z Chrystusem, swoim Oblubieńcem” (List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu świąt paschalnych z 16 I 1988, nr 38). Ważnym zadaniem dla każdego duszpasterza – przede wszystkim Proboszcza, ale i jego współpracowników – jest dobre przygotowanie liturgii tych najważniejszych dni. II Synod Archidiecezji Katowickiej zaleca „powołanie zespołu liturgicznego” (nr 372). Przygotowanie bogatej liturgii Triduum może być dobrą okazją do zaistnienia takiego zespołu. W perspektywie Triduum Sacrum „służba liturgiczna winna zostać starannie pouczona co do czynności, jakie poszczególni posługujący mają wykonywać. Innym parafianom niech Duszpasterze jak najlepiej wyjaśnią znaczenie i porządek obrzędów Triduum Paschalnego i przygotują ich do czynnego i owocnego udziału” (List okólny o przygotowaniu..., nr 41). Podobnie „śpiew ludu, asystujących i kapłana ma szczególne znaczenie w odprawianiu obrzędów Wielkiego Tygodnia, a zwłaszcza Triduum Paschalnego, ponieważ jest bardzo zgodny z uroczystym charakterem tych dni” (List okólny o przygotowaniu..., nr 42). Dlatego nie rezygnujmy łatwo ze śpiewu Pasji, zarówno w Niedzielę Palmową, jak i w Wielki Piątek. Niech uroczysty śpiew towarzyszy również poszczególnym częściom obrzędów Triduum Sacrum.

3. Wielki Czwartek

Liturgia Mszy św. Wieczerzy Pańskiej powinna być szczególnie starannie przygotowana, łącznie ze śpiewami, a przede wszystkim z uroczystym śpiewem uwielbienia za dar Eucharystii i kapłaństwa (np.: Te Deum; Dziękujemy Ci, Ojcze nasz). Tę liturgię powinni celebrować wszyscy kapłani, aby każdy z nas mógł we Mszy św. Wieczerzy Pańskiej niejako na nowo zanurzyć się w ofiarowane mu kapłaństwo. Cała wieczorna liturgia tego dnia kieruje nasze myśli do Wieczernika, gdzie Jezus wraz z Apostołami spożył Wieczerzę Paschalną, ostatnią przed swą męką i śmiercią. Pięknym elementem wieczornych celebracji jest uroczysty obrzęd umywania nóg: mandatum. Zachęcam, by z niego nie rezygnować.

Zapraszam Cię także, drogi Bracie, na Mszę św. Krzyżma do katedry. Zapraszam do koncelebrowania Mszy św. i do ponowienia przyrzeczeń kapłańskich. Niech wspólna celebracja tajemnicy Eucharystii, którą rozpoczniemy o godz. 10:00, będzie naszym dziękczynieniem za otrzymane łaski i wyrazem jedności. Przedłużeniem liturgicznego świętowania będzie braterskie spotkanie w naszym seminarium duchownym.

4. Wielki Piątek

W Wielki Piątek i Wielką Sobotę Kościół nie sprawuje Eucharystii, lecz modli się liturgią godzin. W związku z tym proszę, aby wszędzie, gdzie to tylko możliwe – sprawowano w Wielki Piątek i Wielką Sobotę godzinę czytań z jutrznią. Można do tego zaangażować osoby związane ze wspólnotami i ruchami kościelnymi (II SAK, 397). II Synod podkreśla także, że do adoracji krzyża używamy tylko jednego krzyża; domaga się tego prawidłowość znaku (nr 395; List okólny o przygotowaniu..., nr 69). Przy okazji przypominam, że ofiary zebrane przy okazji adoracji krzyża w Wielki Piątek i Wielką Sobotę przeznaczamy w całości na potrzeby Bożego Grobu, chrześcijan i Kościoła w Ziemi Świętej. Zastępują one kolektę w czasie liturgii Wielkiego Piątku.

5. Wielka Sobota

Zgodnie z ogólną zasadą teologiczną, że każdemu działaniu sakramentalnemu towarzyszy słowo (por. KKK 1153 i następne), należy zadbać, aby tradycyjne błogosławieństwo pokarmów było połączone z krótką wielkanocną katechezą. Poważnym duszpasterskim zaniedbaniem jest niewykorzystanie możliwości głoszenia Ewangelii nadziei tym, którzy do kościoła przychodzą tylko okazyjnie, np. z racji „święconego”. Przybywających na błogosławieństwo pokarmów należy skierować do Grobu Pańskiego, gdzie Chrystus oczekuje czasu zmartwychwstania, a nade wszystko wskazać na Eucharystię – Chrystusa, Zwycięzcę grzechu i jego skutków.

Trzeba także zwrócić uwagę na poprawność formułowania ogłoszeń parafialnych. Chodzi o to, aby nie używać określeń „Liturgia Wielkiej Soboty” lub podobnych. Trzeba troszczyć się o to, by mieć świadomość i pomagać w tym wiernym, że w Wielką Sobotę – poza sprawowaniem liturgii godzin – nie ma innej liturgii. To, co zazwyczaj nazywa się „Liturgią Wielkiej Soboty” i czasem jako taką się traktuje, nie jest „Liturgią Wielkiej Soboty”, lecz Liturgią Wielkanocną, czyli Wigilią Paschalną – uroczystym czuwaniem ze względu na Paschę Pana, która dokonała się w Jego zmartwychwstaniu.

6. Wigilia Paschalna

„Wszystkie obrzędy Wigilii Paschalnej odbywają się w nocy; nie wolno ich rozpoczynać zanim nie zapadnie noc, a należy je zakończyć przed świtem dnia niedzielnego. Tę zasadę należy interpretować ściśle i tak przestrzegać. Wyklucza się przeciwne tej zasadzie nadużycia i zwyczaje tu i ówdzie spotykane, według których Wigilię Paschalną odprawia się o tej godzinie, o jakiej antycypuje się msze niedzielne” (List okólny o przygotowaniu..., nr 78). II Synod precyzuje, że celebrację należy rozpocząć najwcześniej o godz. 20:00. Liturgia Wigilii Paschalnej powinna tak wrosnąć w świadomość wiernych i praktykę Kościoła jak Msza Pasterska w Noc Bożego Narodzenia, której czasu celebracji nikt nie kwestionuje. Mszał Rzymski obowiązujący w Kościele w Polsce od 1986 roku daje do wyboru organizowanie procesji rano albo bezpośrednio po celebracji Wigilii Paschalnej. Warto jednak dążyć do ujednolicenia diecezjalnej praktyki i złączyć procesję rezurekcyjną z wieczorną celebracją. Procesja rezurekcyjna jest „uroczystym ogłoszeniem Zmartwychwstałego Chrystusa i wezwaniem całego stworzenia do udziału w triumfie Zmartwychwstałego” (MR, Wigilia Paschalna, nr 57). Nie można jednak zaprzeczyć, że to uroczyste ogłoszenie triumfu Zmartwychwstałego dokonało się już podczas sprawowania Wigilii Paschalnej, a w orędziu Exsultet cały świat został wezwany do radości! Wierni będą uczestniczyli w Wigilii Paschalnej sprawowanej w łączności z procesją rezurekcyjną, jeśli Duszpasterz we właściwy sposób – korzystając z dokumentów Stolicy Apostolskiej – przedstawi Radzie Duszpasterskiej i wszystkim wiernym, racje przemawiające za takim porządkiem Liturgii Nocy Paschalnej.

Drogi Księże!

„Wielki Post jest czasem sprzyjającym odnowieniu siebie w spotkaniu z Chrystusem żyjącym w Jego Słowie, w sakramentach i w bliźnim. Pan – który podczas czterdziestu dni spędzonych na pustyni zwyciężył podstępy kusiciela – wskazuje nam drogę, którą trzeba pójść. Niech Duch Święty prowadzi nas do podjęcia prawdziwej pielgrzymki nawrócenia, by odkryć na nowo dar Słowa Bożego, by zostać oczyszczonymi z grzechu, który nas zaślepia i służyć Chrystusowi obecnemu w braciach potrzebujących (...) Módlmy się za siebie nawzajem, abyśmy uczestnicząc w zwycięstwie Chrystusa, umieli otworzyć nasze drzwi dla osób słabych i ubogich. Wówczas będziemy mogli w pełni żyć i świadczyć o radości paschalnej” (Papież Franciszek, Orędzie na Wielki Post 2017).

Wielki Post to czas, kiedy w naszych kościołach parafialnych wystawiamy księgę trzeźwości i zachęcamy wiernych świeckich do podejmowania postanowień osobistej abstynencji. Doświadczenie nieustannie potwierdza, że skuteczna droga do przemiany złych obyczajów i do trzeźwości prowadzi poprzez abstynencję wielu. Do każdego więc z wiernych kierujemy serdeczną prośbę i zachętę do trzeźwości i o podjęcie daru całkowitej abstynencji.  

W świętym czasie Wielkiego Postu zrezygnujmy z napojów alkoholowych! Niech będzie to dar naszej miłości do Boga i bliźnich. Wesprzyjmy tych, którzy walczą o swoją trzeźwość, potrzebują naszej pomocy i świadectwa! Pamiętajmy o zasadzie: Verba docent, exempla trahunt!

Drogi Bracie!

Na początku Wielkiego Postu zwracam się także z serdeczną zachętą, aby wspólną troskę duszpasterską o wiernych wyrazić również przez wspólną modlitwę brewiarzową w ich intencji, w wymiarze przynajmniej jednej godziny liturgicznej codziennie. Liturgię wybranej godziny można celebrować: podczas spotkań na probostwie, w domowej kaplicy (o ile taka istnieje) lub w kościele w połączeniu z nawiedzeniem Najświętszego Sakramentu. Nasza wspólnotowa modlitwa jest potrzebna szczególnie wtedy, kiedy coraz częściej potykamy się o nieskuteczność naszej duszpasterskiej oferty. W takich sytuacjach sam Chrystus radził, by korzystać z środków ubogich jak post i modlitwa, gdyż one okazują się najbardziej skutecznym środkiem duszpasterskiego oddziaływania (por. Mt 17,21). Zachęcam by brać codziennie we wspólnocie kapłańskiej do rąk brewiarz, mając przed oczyma panoramę spraw i problemów, z którymi borykają się dusze powierzone Twojej pasterskiej trosce. Niech pamięć o nich dodatkowo motywuje, aby stale wznosić ręce do Pana i trwać na wspólnej modlitwie, aby sprawa Boża zwyciężała.

Korzystając z okazji, składam Księdzu serdeczne życzenia owocnego przeżycia Triduum Paschalnego, a z okazji Świąt Wielkiej Nocy życzę, aby zwycięstwo dobra nad złem i życia nad śmiercią stało się źródłem radości i nadziei. Niech potęga ofiarowanej nam Bożej miłości stanie się umocnieniem, aby „iść i głosić” Ewangelię wszelkiemu stworzeniu. Niech orędzie Wielkiej Nocy Paschalnej, na nowo odkryte i przyjęte, dodaje nam sił potrzebnych do życia, a Maryja, Prawdziwa Uczennica Chrystusa, niech będzie Nauczycielką wiary, tak potrzebnej, by żyć zmartwychwstaniem w naszej codzienności.

W tej myśli z serca błogosławię.

 

†Wiktor Skworc

ARCYBISKUP METROPOLITA

KATOWICKI

 

VAI – 7764/17

Katowice, Środa Popielcowa, 01.03.2017 r. 

Nauczanie ks. Arcybiskupa